Yumurta Satışı Soruşturması: 14 İlde 36 Gözaltı, Süreç Nasıl İşler?

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu'nun yürüttüğü soruşturma kapsamında 19 Ekim 2026 sabahı İstanbul'un da aralarında bulunduğu 14 ilde eş zamanlı operasyon yapıldı. Adalet Bakanı Akın Gürlek'in açıkladığına göre 53 şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı ve 36'sı gözaltına alındı. Soruşturma, yumurta hücresinin para karşılığı satışına yönelik olarak yürütülüyor.

Operasyonda neler açıklandı?

Bakan Gürlek, operasyonu sosyal medya hesabından duyurdu. Açıklamaya göre soruşturma, CİMER üzerinden yapılan ihbar üzerine başlatıldı. Türkiye, KKTC, Arnavutluk ve Gürcistan bağlantılı üreme hücresi ticaretinin örgütlü yürütüldüğüne ilişkin bulgulara ulaşıldı.

HTS ve MASAK kayıtları, yurt dışı seyahat bilgileri ve diğer delillerin değerlendirilmesiyle, Türk vatandaşı kadınların yurt dışına yönlendirilerek maddi menfaat karşılığında yumurta satışı yaptıkları belirlendi. Soruşturma kapsamında 41 kadının toplam 811 kez yumurta satışı gerçekleştirdiği tespit edildi. Bu rakamlar, savcılığın şu ana kadarki tespitlerini yansıtıyor. Mahkeme önünde sınanmış bir hüküm bulunmuyor.

Şüpheli sayısı ve kişilerin sıfatları

Hakkında işlem başlatılan 53 şüpheli arasında 1 örgüt lideri, 5 örgüt yöneticisi, 41 donör kadın, 2 kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile 4 seyahat organizatörü yer alıyor. Şüphelilerden 36'sı gözaltına alındı, biri zaten cezaevinde. Yurt dışında olduğu belirlenen 7 kişi dahil toplam 16 kişinin yakalanmasına yönelik çalışmalar sürüyor.

Adı geçen sıfatlar, savcılığın şüphelilere yüklediği rolleri gösteriyor. Bunlar mahkeme tarafından belirlenmiş sıfatlar değil. Kimliklerine ilişkin bilgi paylaşılmadı. Haberde de şüphelilerin adı yer almıyor.

Hukuki çerçeve: Hangi hükümler gündeme gelebilir?

Bakanın açıklamasında uygulanan TCK maddeleri ya da şüphelilere yöneltilen suçlamalar belirtilmedi. Genel çerçeveyi okurun bilgisi için aktarmak mümkün. Türk Ceza Kanunu'nun 91. maddesi organ veya doku ticaretini düzenliyor. Üçüncü fıkra, organ veya doku satın alan, satan ya da satılmasına aracılık eden kişi hakkında birinci fıkradaki cezaların uygulanmasını öngörüyor. Dördüncü fıkra, bu suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası öngörüyor. Aynı kanunun 220. maddesi ise suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetmeyi düzenliyor.

Yumurta hücresinin bu maddelerdeki doku kavramı içinde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, ya da dosyada başka bir suç tipinin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda resmî bir açıklama yok. Bu değerlendirmeyi önce savcılık, ardından iddianame düzenlenirse mahkeme yapacak.

Sağlık mevzuatı da konunun bir başka yüzü. Üremeye Yardımcı Tedavi Yönetmeliği'nin amacı, çocuk sahibi olamayan evli çiftlerden tıbben uygun görülenlerin üremeye yardımcı tedavi yöntemleriyle çocuk sahibi olmalarına ilişkin esasları belirlemek. Aynı yönetmelik, tıbbi zorunluluk halleri dışında üreme hücrelerinin saklanmasını yasaklıyor. Yurt dışındaki işlemlere Türk hukuku doğrudan uygulanmayabilir. Bu nedenle soruşturmanın Türkiye'deki ayağı, kadınların yönlendirilmesi, aracılık ve para akışı gibi unsurlar üzerinden şekillenebilir.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Gözaltındaki 36 şüpheli emniyette ifade verecek, ardından savcılığa çıkarılacak. Savcılık, serbest bırakma ya da sulh ceza hâkimliğine sevk etme yönünde karar verecek. Hâkimlik; tutuklama, ev hapsi veya yurt dışı çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirlerinden birine hükmedebilir. Henüz bu yönde bir karar açıklanmadı.

Yakalanması çalışmaları süren 16 kişiden 7'si yurt dışında bulunuyor. Yurt dışındaki kişiler için kırmızı bülten ve iade talebi gibi uluslararası yollar gündeme gelebilir. Bunların hangilerinin kullanılacağına dair resmî bilgi yok.

Soruşturma tamamlanırsa savcılık iddianame hazırlayabilir. Kovuşturma ancak mahkemenin iddianameyi kabul etmesiyle başlar. Mahkûmiyet, yargılama sonunda verilen ve kesinleşen karardır. O zamana kadar tüm şüpheliler için masumiyet karinesi geçerli.

Şüphelilerin ve ilgililerin hakları

Gözaltındaki kişiler avukat yardımından yararlanma ve susma hakkına sahip. Bu hakların kullanımı ve ifade sürecinde ceza hukukunda şüphelilerin sahip olduğu güvenceler belirleyici oluyor. Hakkında işlem yapılan kadınların dosyadaki konumu, yani şüpheli mi tanık mı olacakları, soruşturmanın ilerleyişine göre netleşecek. Açıklamada bu konuda ayrım yapılmadı.

Bakan açıklamasında "Hiçbir maddi menfaat, insan onurunun ve beden bütünlüğünün üzerinde değildir" ifadesini kullandı. Soruşturmanın ayrıntıları, gözaltı sürelerinin sonunda yapılacak adli işlemlerle birlikte belli olacak. Savcılığın ya da emniyetin ek açıklaması yapıldığında haber güncellenecek.