Yargıtay: Kullanılmayan Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı 5 Yıl

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işten ayrılırken kullanılmadığı için ücrete dönüşen yıllık izin alacağında zamanaşımı süresinin işten çıkış tarihinden itibaren 5 yıl olduğuna hükmetti. Karar, 2012-2017 arasındaki dönemde uygulanan 10 yıllık sürenin artık esas alınmayacağı anlamına geliyor. Yargıtay'ın kendi sitesinde karar metni bu haber hazırlanırken doğrulanamadı; bilgiler çok sayıda haber kaynağının aktarımına dayanıyor.

Yargıtay ne karar verdi?

Haberlere göre karara konu dosyada daire, yıllık ücretli izin alacaklarında zamanaşımı süresinin 10 yıl değil 5 yıl olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu. Kaynaklara göre 2020'de 22. Hukuk Dairesi ile 9. Hukuk Dairesi birleştirildi; birleşmenin ardından konuyu yeniden değerlendiren daire, bu içtihatla süreyi 5 yıl olarak belirledi.

Kararda geçen şu ifade, sürenin başlangıcını da netleştiriyor: "Yıllık ücretli izin alacağında zamanaşımı süresi beş yıl olup bu süre fesih tarihinden itibaren başlar."

Dosyada neler yaşandı?

Haberlerde aktarılan olay şöyle: bir inşaat şirketinde 11 yıl çalışan işçi, emeklilik nedeniyle işten ayrıldı ve kullanmadığı izinlerin ücretini alamadı. İşçinin ölümünün ardından yakınları iş mahkemesinde alacak davası açtı. Davacı taraf kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili ile bayram ve genel tatil ücretlerini talep etti; şirket ise zamanaşımı def'inde bulundu.

İş mahkemesi işçinin 110 günlük yıllık izin hakkı bulunduğunu belirledi ve işveren izinlerin kullandırıldığını ya da ücretinin ödendiğini kanıtlayamadığı için bu talebi kabul etti. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti; davalının temyizi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'ne geldi. Sözleşme 4 Aralık 2013'te sona ermiş, dava ise 24 Ekim 2019'da açılmıştı. Daire, 5 yıllık süre dolduktan sonra dava açıldığı için yıllık izin alacağının reddi gerektiğine karar verdi.

Hukuki çerçeve: İş Kanunu madde 59 ve Ek Madde 3

Dayanak 4857 sayılı İş Kanunu. 59. madde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenmesini öngörüyor ve zamanaşımının da bu tarihten başlayacağını belirtiyor. Yani izin hakkı, iş ilişkisi sürerken ücrete dönüşmüyor; fesihle birlikte alacağa dönüşüyor.

Süreyi 5 yıl olarak düzenleyen hüküm ise 2017 tarihli 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile eklenen Ek Madde 3. Resmî Gazete'de yayımlanan metne göre iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla yıllık izin ücretinin ve kıdem, ihbar, kötüniyet ile eşit davranma tazminatlarının zamanaşımı süresi beş yıldır.

Geçiş hükümleri de önemli. Kanun, yürürlüğünden önce işlemeye başlamış sürelerin eski hükümlere tabi olmaya devam edeceğini, ancak sürenin henüz dolmamış kısmı 5 yıldan uzunsa 5 yıllık sürenin geçmesiyle zamanaşımının tamamlanacağını düzenliyor. Yargıtay'ın bu kararı, 2012-2017 arasında 10 yıllık sürenin uygulandığı görüşünü değiştirerek o dönemi de 5 yıllık süreye bağlıyor.

Uygulamada ne değişiyor?

İşten ayrıldıktan sonra izin ücretini alamayan çalışan için pratik sonuç, sürenin işlediği gün olarak fesih tarihinin esas alınması. Haberlerde vurgulandığı üzere sözleşmenin sona ermesinden itibaren 5 yıl içinde talep edilmeyen izin ücretleri, işveren zamanaşımı itirazında bulunursa dava yoluyla tahsil edilemeyebilir. Burada "edilemeyebilir" ifadesi önemli: zamanaşımı itirazı işverenin başvurabileceği bir savunma ve her dosya kendi koşullarında değerlendiriliyor.

İspat yükü ayrı bir konu. Yargıtay'ın eski tarihli bir kararında ispat yükü işverende olduğundan işveren işçiye yemin teklif edebiliyor. İşverenlerin izin kayıt belgelerini ve ödeme dekontlarını saklaması, çalışanların ise fesih tarihini gösteren belgeleri (çıkış bildirgesi, ihtarname, ihbar yazısı) muhafaza etmesi bu nedenle işe yarıyor.

Arabuluculuk da süre hesabını etkiliyor. 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesi kapsamında kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile tazminatlar için arabulucuya başvurulması dava şartı sayılıyor. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı duruyor. Süresi dolmak üzere olan alacaklarda başvuru tarihinin belgelenmesi bu yüzden önem taşıyor. Boşanma, kira ya da başka alanlarda olduğu gibi iş alacaklarında da hak kaybı çoğu zaman süre hesabındaki hatadan doğuyor; kendi dosyasındaki süreyi hesaplatmak isteyenler bir iş hukuku avukatından destek alabilir.

Süreç bundan sonra nasıl işler?

Bozma kararı, davanın bu hâliyle sonuçlanmadığı anlamına geliyor. Yargıtay'ın bozma kararının ardından dosya genel usule göre yeniden ilgili mahkemeye gidiyor ve mahkeme, bozma ilamına uyup uymayacağına karar veriyor. Kararın tarihi ile esas ve karar numarası incelenen haber metinlerinde yer almıyor, bu yüzden yazıda belirtilmedi.

Bu karar bir hukuk dairesinin tekil bir dosyada verdiği hüküm; yerel mahkemeleri doğrudan bağlayan bir içtihadı birleştirme kararı değil. Yine de daire, yeni bakışını içtihat değişikliği olarak ifade ettiği için aynı dairenin benzer dosyalarında aynı yönde karar vermesi beklenebilir. Her dosyada fesih tarihi, işverenin zamanaşımı itirazı ve iş sözleşmesinin ne zaman sona erdiği ayrı ayrı incelenecek. Olayda taraflar hakkında verilen hüküm henüz yargılama sürecinin parçası olup, kimsenin bir suçla ilgisi bulunmuyor; uyuşmazlık tamamen özel hukuk alacağına ilişkin.